| Welcome, Guest |
You have to register before you can post on our site.
|
| Forum Statistics |
» Members: 70,850
» Latest member: blablahldc
» Forum threads: 38,148
» Forum posts: 351,856
Full Statistics
|
| Online Users |
There are currently 460 online users. » 0 Member(s) | 458 Guest(s) Applebot, Google
|
| Latest Threads |
Ilir 'washere' Amati - AI...
Forum: CS - Config. (CFG)
Last Post: alking1
06-08-2026, 09:35 AM
» Replies: 1
» Views: 130
|
[Zombie Outstanding] +.Sm...
Forum: AMX - Addon's
Last Post: Learti Zm
06-07-2026, 01:46 PM
» Replies: 7
» Views: 327
|
Knife Addons @ 2016 New
Forum: AMX - Addon's
Last Post: Mr.Patr1k
06-07-2026, 09:49 AM
» Replies: 8
» Views: 288
|
Rreth pyetjes "A krijoi Z...
Forum: Feja Islame
Last Post: SHTRIGA
06-06-2026, 08:40 PM
» Replies: 3
» Views: 259
|
Lule MOD |FUNNY|
Forum: AMX - Addon's
Last Post: Learti Zm
06-06-2026, 07:56 PM
» Replies: 10
» Views: 1,069
|
Kërko Addons [+SHQIP]
Forum: AMX - Addon's
Last Post: Learti Zm
06-06-2026, 05:09 PM
» Replies: 1,138
» Views: 89,625
|
[Tutorial] Clean, Optimiz...
Forum: CS - Tutorial's - Tip & Tricks
Last Post: washere
06-06-2026, 11:56 AM
» Replies: 0
» Views: 85
|
Addons Zombie Plague v6.2...
Forum: AMX - Addon's
Last Post: Learti Zm
06-05-2026, 09:39 PM
» Replies: 35
» Views: 6,201
|
Ndihmë - Zombie Mod
Forum: Amx Mod X
Last Post: T.bo
06-05-2026, 08:09 PM
» Replies: 14
» Views: 678
|
Counter-Strike EG0-UCP (2...
Forum: Applications
Last Post: ValmirRamadani1
06-02-2026, 09:27 AM
» Replies: 4
» Views: 645
|
|
|
| Viber: Flisni dhe dërgoni mesazhe falas me smartphone’in tua |
|
Posted by: iceboy - 05-14-2021, 08:54 PM - Forum: IT Zone
- No Replies
|
 |
Viber është një aplikacion që ju mundëson të dërgoni mesazhe përmes telefonit tuaj ë mençur pa paguar asnjë cent.
Ajo çka e karakterizon ketë aplikacion dhe e bën kaq tërheqës është thjeshtësia në përdorimin e tij; të bësh një thirrje është njëjte sikur të bësh një thirrje të rregullt në iPhone, pra dizajni i tij nuk dallon gati aspak me atë origjinal të iOS.
Gjithçka që ju duhet është të vendosni numrin tuaj te telefonit, ku me pas do t’ju arrij një sms me kodin e verifikimit dhe Viber automatikisht do të gjejë, përmes numratorit tuaj telefonik, të gjithë miqtë tuaj qe e përdorin ketë aplikacion dhe nëse jeni i lidhur me internet menjëherë mund te filloni te kontaktoni me miqtë tuaj.
Fillimisht ky aplikacion punonte vetëm në iPhone por këto dite kompania Viber Media Inc. lansoi edhe versionin për telefonat që operojnë me Android. Poashtu përfaqësuesit e kësaj kompanie premtojnë që shpejt do të prezantojnë edhe versionin për pasjet Blackberry. Ne listën e tyre për përmirësimin edhe fuqizimin e këtij aplikacioni kjo kompani thotë se do te implementoje edhe: video thirrjet, mesazhet ne grupe, dhe poashtu dërgimin e mesazheve qe përpajne multimedia(foto,muzike,video,kontakte,vendndodhjen,etj.) dhe në një te ardhme më të largët pohojnë se do të paraqesin edhe versionin për kompjuter.
Ndërsa për përdoruesit e iPad dhe iPod touch edhe pse nuk ekziston një version zyrtar, aplikacioni është tërësisht funksional dhe mund te regjistroheni duke përdorur një numër telefoni (te cilin se keni përdorur për tu regjistruar me pare në ndonjë pajisje tjetër).
Në Kosove këtë aplikacion mund ta përdorni vetëm kur jeni të lidhur me Wi-fi meqë operatorët telefonik në Kosovë ofrojnë vetëm EDGE internet që është shumë i ngadalshëm për të kryer thirrje... e kështu do të vazhdojë derisa ndonjëri nga operatorët të fillojë të ofrojë 3G./pcworld.al
[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=0nQN5w5ct_E[/youtube]
|
|
|
| Hakohet faqja e grupit të hakerave Anonymous |
|
Posted by: BAAM - 05-14-2021, 05:17 PM - Forum: IT Zone
- Replies (2)
|
 |
Hakohet faqja e grupit të hakerave Anonymous
![[Image: Anonymous2.jpg]](http://www.albeu.com/dokumenta/foto/Anonymous2.jpg)
Ngjarjet morën një kthesë interesante kur faqja e internetit AnonPlus, faqe e grupit famëkeq të hakerave Anonymous u hakua dhe u dëmtua nga burime të panjohura.
Sipas mediave të huaja, grupi i famshëm i hakerave, Anonymous, kishte zhvilluar një faqe interneti për një rrjet social, pasi grupi nuk u lejua të hyjë në rrjetin social të Google-it, Google+.
Të mërkurën faqja e quajtur AnonPlus, si hakmarrje ndaj Google Plus, u sulmua nga burime të panjohura dhe faqja u la e dëmtuar. Aktualisht përdoruesit e intenetit janë drejtuar në një forum ku diskutohet mbi sulmin.
Nëse raportet janë të besueshme, hakeri që dëmtoi logon e grupit famëkeq është me kombësi turke. Ai e zëvendësoi logon me një qen dhe shkruajti:
"Ne jemi Turqia, ne jemi Akincilar... Kjo logo u përshtatet juve më shumë... Si guxoni të sulmoni botën. Mendoni se me të vërtetë jeni Perandoria Osmane?"
Ai gjithashtu u kërkoi hakerave të shkonin në shtëpitë e tyre për qen pasi ata nuk ishin njerëz sociale.
Kuptohet lehtë se hakerat e Anonymous janë lënë të zemëruar pas sulmit në faqen e tyre, me një anëtar që iu përgjigj:
"Seriozisht mendoni se hakimi i një faqeje të vogël do të ndalojë një lëvizjë për fjalën e lirë? Si guxoni të na sfidoni duke thënë ′Si guxoni të ngriheni kundër botës′ e keni seriozisht, ne po ngrihemi kundër shtypjes!". /albeu.com/
|
|
|
| Mos vallë Apple konfirmoi lirimin në shtator të iPhone 5? |
|
Posted by: BAAM - 05-14-2021, 05:15 PM - Forum: IT Zone
- No Replies
|
 |
Mos vallë Apple konfirmoi lirimin në shtator të iPhone 5?
![[Image: iphone-5_display.png]](http://www.albeu.com/dokumenta/foto/iphone-5_display.png)
Për muaj të tërë ka pasur thashetheme se në vjeshtë do të dalë në treg iPhone 5 i kompanisë Apple.
Apple si zakonisht është duke i mbajtur të gjithë njerëzit në pritje, pa konfirmuar apo mohuar raportet, por shtatori po afrohet dhe gjithnjë e më shumë njerëzit po presin për konfirmimin. Apo ndoshta konfirmimi ka ardhur?
Gjatë një konference të ditës së djeshme, kompania tregoi shitjet rekord dhe përfitimet për tremujorin që përfundoi në qershor. Megjithatë ata parashikuan një rënie prej 12 për qind në të ardhurat e tyre për tremujorin e ardhshëm.
Kur shefi financiar i Apple, Peter Oppenheimer, u pyet për një rastësi të mundshme ndërmjet rënies prej 12 për qind dhe lirimin në vjeshtë të iPhone 5, ai u përgjigj:"Shtatori është duke u peshuar drejt një edukimi më të lartë, dhe ne presim rritje në atë periudhë. Ne gjithashtu presim rritje në iPhone etj. Ekziston edhe një tranzicion i një produkti të ardhshëm që ne nuk do të flasim sot për të. Këta faktorë tashmë janë në drejtimin tonë".
"Tranzicioni i produktit të ardhshëm" ishte shprehja që kapi vëmendjen e të gjithëve, pasi ai ndoshta po fliste për iPhone 5 (ose ndoshta 4S?).
Për disa, lirimi në vjeshtë i pajisjes është tashmë i konfirmuar, nga fjalët e Oppenheimer. /albeu.com/
|
|
|
| Gjeni programet që po ua ngarkojnë kompjuterin |
|
Posted by: iceboy - 05-14-2021, 04:27 PM - Forum: PC - Tutoriale/Mesime
- Replies (2)
|
 |
Nganjëherë ju mund të shihni që Windowsi juaj është duke u ndalur dhe duke mos u përgjigjur. Ju mund të mos e dini se çka po e shkakton këtë ndalesë. Në shumë raste, mbase duhet që ta rifllioni kompjuterin tuaj. Nëse do të donit që ta dinit arsyen e këtyre ngecjeve të kompjuterit, aplikacioni WhatIsHang mund të ju ndihmojë.
WhatisHang është një vegël falas që ua lehtëson gjetjen se cili program, skedar ose softuer është duke shkaktuar ngecje të kompjuterit tuaj. Kjo vegël provon që të gjejë softuerin që po ndalet dhe pastaj paraqet informacionin që mund të ju mundësojë që të kuptoni se çka e shkakton ngecjen e softuerit.
Kjo vegël funksionon, duke filluar nga Windows 2000, për të gjithë versionet Windows, duke përfshirë të gjithë edicionet 32-bit dhe 64-bit.
Shkarkoni WhatIsHang përgjatë NirSoft./pcworldalbanian
|
|
|
| Misteret që nuk i shpjegojnë dot as psikologët |
|
Posted by: NBR - 05-14-2021, 09:14 AM - Forum: KOMUNITETI
- Replies (1)
|
 |
Nga besimi në Zot te dëshira e parezistueshme për të flirtuar me seksin e kundërt. Ka disa impulse njerëzore që edhe mendjet më të ndritura të psikologjisë nuk janë në gjendje që t‘i shpjegojnë. Ja disa nga çështjet që nuk kanë ende një përgjigje.
Vetëkontrolli
Martin Seligman
Profesor i Psikologjisë në Universitetin e Pensilvanisë, SHBA
Disa teoricienë besojnë se vetëkontrolli është një veçori e përgjithshme. Përvoja ime me humbjen e peshës e hedh poshtë një gjë të tillë. Unë kam peshuar 95 kilogramë gjatë 20 viteve të fundit dhe kam mbajtur dieta të vazhdueshme dhe disa herë rresht, por gjithmonë, pas disa kohësh, jam kthyer sërish 95 kilogramë. Mungesë vetëkontrolli? Vështirë të jetë kështu.
18 muaj më parë nisa që të eci, duke e ditur se 10000 hapa në ditë përgjysmojnë rrezikun e sëmundjeve kardiake te një peron i moshës sime dhe me profilin e rrezikshmërisë sime. Që nga ajo ditë, bëj 14000 hapa në ditë. Kjo ndodhi pasi vendosa se duhet ta bëja një gjë të tillë, pra se ushtrova vetëkontrollin.
Bukuria
Chris McManus
Profesor Psikologjie në Universitetin e Edukimit Mjekësor në Londër
Çfarë është ajo gjë që e quajmë bukuri? Jo “arti” si një fenomen shoqëror bazuar në statusin apo pasqyrimin, apo fytyrat e bukura që dalin nëpër reklama, apo revista mode, por ato momentet e bukura me diell që na mbushin shpirtin me gëzim dhe paqe dhe na japin burime energjie për muzgun, apo gjethet e vjeshtës e të tjera si këto. Përmbajtja nuk ka rëndësi. Pikturat e mollëve të Cezanit nuk janë të bukura, sepse dikush mund të pëlqejë mollët për t‘i ngrënë, por sepse kanë formë të bukur.
Madje bukuria gjendet edhe tek e tmerrshmja, për shembull ka fotografi të bukura, pra të arrira të gjërave të tmerrshme. Diku, duhet të ndodhet diçka formale, strukturore, kompozicionale, që përfshin të gjitha aranzhimet e dritës dhe hijes, tingullit dhe fjalëve që bëhen bashkë për të thënë në një mënyrë të re, idetë e vjetra. Kur shoh të bukurën, bie në kontakt me të, e di se përpara çfarë fenomeni ndodhem dhe jo vetëm unë, por edhe ti që po më lexon. Po a mund të ma shpjegosh se përse pak a shumë të gjithë jemi në një mendje për diçka që është e bukur, e diçka që nuk është e tillë?
Kush jam unë?
Stephen Reicher
Profesor i Psikologjisë në Universitetin e Shën Andresë
Kush jam unë. Jam hebre, por nuk jam besimtar. Nuk jam i sigurt se e di mirë se çfarë do të thotë të jesh hebre. Megjithatë jam i sigurt se të tjerët janë të sigurt. Unë di se miliona njerëz janë masakruar për faktin e vetëm se ishin hebrenj. Unë e di se miliona të tjerë janë zhvendosur nga hebrenjtë për faktin e vetëm se ata nuk ishin hebrenj. Po çfarë është të qenit hebre për mua dhe për botën në të cilën jetoj?
Kush jemi ne? Kush jam unë? Unë kam lindur në Angli në një familje që iku nga Gjermania dhe Polonia. Jam rritur nga prindër britanikë që dolën jashtë vendit për çështje pune. Tani jetoj në Skoci, me një grua që ka lindur në Yorkshire. Historia jonë është një pandemonium, fati ynë është një Kaledonian. Kush duam ne që të jemi, që të bëhemi? Deri ku na lënë të tjerët që të shkojmë, apo të realizojmë ëndrrat tona? A ka në fund të fundit rëndësi që të studiojmë me hollësi identitetet tona?
Vështirësitë e të mësuarit
Mike Posner
Profesor Psikologjie në Universitetin e Oregonit
Përse e kam pasur shumë të vështirë që të mësoj të ndreq makinën, të gatuaj darkën, të qep një kopsë? Të tjerët e kanë bërë më me lehtësi, po atëherë përse unë jo? Ka shumë që më kanë thënë që të përpiqem më shumë, por të mësuarit nuk ka të bëjë vetëm me përpjekjen personale, sado e madhe të jetë ajo.
Pas më se 50 vitesh që studioj psikologjinë, sapo kam filluar që të kuptoj diçka. Ne mësojmë për rrjete neutrale, aftësi të fshehura dhe se si ato janë formësuar nga variacionet gjenetike dhe përvojat e hershme. Aftësitë e reja shpesh formëzojnë rrjetet e vjetra. E vetmja gjë që kam kuptuar në lidhje me aftësinë e të mësuarit është se ajo është ende një mister, por të paktën tani kam disa ide se ku mund të hulumtoj për të.
Ritualet sportive
David Lavallee
Profesor Psikologjie në Universitetin e Wellsit
Do të doja të dija se përse ndonjëherë bëhem supersticioz, ndërsa luaj golf. Kur luaj jam i interesuar edhe për fenomenet psikologjike të lojës dhe lojtarit. Ndërkaq përpiqem që të aplikoj edhe teknika psikologjike si imagjinata për të përmirësuar pikavarazhin përmes veprimeve të supersticionit, të tilla si mbajtja e dy topave në xhepin e djathtë në shenjë fati të mirë. Ajo që nuk di është se përse vazhdoj që t‘i kem sjellje të tilla të vazhdueshme, ndërkohë që nuk i shpjegoj.
Optimizmi
Ellen Langer
Profesoreshë në Universitetin e Harvardit
Kur një kolegu im i dashur ishte ende gjallë, ai shpesh thoshte se për të unë isha përcaktimi më i mirë që mund t‘i bëhet një optimizmi të përhershëm. Mendoj se këndvështrimi im shpjegon edhe fushën time të kërkimit shkencor. Në vend që puna ime të merret me përshkrimin e fenomenit, ajo synon eksplorimin e arsyes së ekzistencës së tij.
Në një librin tim të fundit, diskutoj në lidhje me atë që ne konsiderojmë si kufirin e mirëqenies sonë fizike dhe shpirtërore. Mund të mos i kuptoj shumë gjëra, por çdo vit dhe çdo eksperiment që bëj më bind se e ardhmja i ngjan gjithnjë e më pak së shkuarës. Një tjetër gjë që di është se ndërsa e ardhmja shpaloset para nesh, njerëz si unë po kalojnë një kohë shumë pozitive. Unë mbetem optimiste në lidhje me të qenit optimiste.
Vdekja dhe falja
Paul Ekman
Psikolog i lirë
Gjatë bisedave të mia të fundit me Dalai Lamën, ne patëm mosmarrëveshje në dy çështje. Njëra kishte të bënte me vdekjen për të cilën unë them se atë nuk e ndjen, ndërsa ai thotë se të gjithë e ndjejmë. Fakti është në anën e tij, duke qenë se të gjitha fetë premtojnë njëfarë jete pas vdekjes dhe ato nuk do ta bënin një gjë të tillë nëse njerëzve nuk do t‘u duhej një gjë e tillë.
Unë kam frikë një vdekje të dhimbshme, por jo vdekjen në vetvete. Një tjetër mosmarrëveshje ishte në lidhje me faljen. Unë jam i mendimit që ka veprime të pafalshme, si abuzimi me të miturit, përdhunimi, Holokausti, tortura e të tjerë. Dalai Lama thotë se ai fal, por nuk harron.
Ankthet
Elisabeth Loftus
Profesore në Universitetin e Nju Jorkut
Pas një përpjekjeje të mundimshme dhe jo veçanërisht të suksesshme, për të dhënë një ide në lidhje me ankthet, takova një grup njerëzish të zakonshëm dhe i pyeta se çfarë kishin për të thënë për veten. Ata nuk u ndjenë shumë komodë me pyetjen time ndaj më thanë, nëse kisha ndonjë ide më të qartë për pyetjen dhe unë i thashë të më thonin diçka në lidhje me ankthet e jetës së tyre.
Një nga vajzat e grupit më tha se, sipas saj, ankthi ishte ajo ndjenjë që e bënte të vlerësonte më mirë paqen. Vetëm kaq? Po cila është arsyeja e mundshme për një sjellje të tillë, natë pas nate, një sjelljeje që në fund të fundit na frustron, na shqetëson?
|
|
|
| Mesi i Botes – Zbulime të mahnitshme |
|
Posted by: NBR - 05-14-2021, 09:12 AM - Forum: KOMUNITETI
- No Replies
|
 |
Në vitin 1735, në të mirënjohurën Akademinë e Shkencave të Parisit, u ndez debati për trajtën e saktë të Tokës. Përkrahësit e teorisë së sër Isak Njutonit nxorën përfundimin se Toka është një rruzull me pole paksa të sheshta. Ndërsa përkrahësit e shkollës së Kasinit besonin se pjesa e sheshtë është Ekuatori.
Prandaj, për të vërtetuar se cili nga grupet kishte të drejtë, në vitin 1736 u dërguan dy ekspedita për të bërë matjet e nevojshme. Njëra u nis për në Lapland, drejt Polit të Veriut, kurse tjera për në Ekuadorin e sotshëm, drejt ekuatorit . Vëzhgimet treguan se përkrahësit e Njutonit kishin të drejtë.
Në vitin 1936, afër kryeqytetit të Ekuadorit, Kuitos, u ndërtua një përmendore për të përkujtuar 200-vjetorin e misionit francez. Ai gjendet në 0 gradë gjerësi gjeografike, ose në Ekuator, siç edhe u vërtetua nga shkencëtarët francezë të shekullit XVIII. Edhe sot e kësaj dite, turistë të panumërt e vizitojnë këtë përmendore të quajtur Mesi i Botës. Këtu mund të venë njërën këmbë në njërën anë të Ekuatorit, kurse tjetrën në anën tjetër të tij, e kështu të ndodhen në të dyja hemisferat njëherazi. Por a është vërtet kështu?
Në të vërtetë, jo. Zbulimet e fundit e kanë zhvendosur paksa më tutje Ekuatorin. Çudi, por shekuj para se të mbërrinin shkencëtarët francezë, popujt vendas që jetonin në atë zonë, tashmë e dinin vendndodhjen e saktë. Si ka mundësi?
Ekuatori i vërtetë
Në vitin 1997, në majë të malit Katekila, i cili gjendet pak në veri të Kuitos, u zbuluan rrënojat e një muri në trajtë gjysmërrethi, të cilat fillimisht dukeshin pa ndonjë vlerë. Me anë të teknologjisë satelitore të përcaktimit të vendndodhjes në glob, studiuesi Kristobal Kobo zbuloi se njëri skaj i murit ndodhej pikërisht në Ekuator.
Vendosja e saktë e murit atje ku është vërtet Ekuatori, mund të jetë shpërfillur duke e marrë thjesht si një rastësi. Megjithatë, një vijë që lidh dy skajet e murit krijon një kënd 23,5 gradësh me Ekuatorin. Ky është gati saktësisht këndi i pjerrësisë së boshtit të Tokës. Për më tepër, njëri skaj i vijës lidhëse drejtohet nga lindja e Diellit me solsticin e dhjetorit, kurse skaji tjetër drejtohet nga perëndimi i Diellit në solsticin e qershorit. Pas këtij zbulimi, pasuan zbulime të tjera.
Me anë të një teodoliti majë Katekilës, studiuesit vunë re se këndi i pjerrësisë së piramidave të Koçeskit, të periudhës para inkëve, përputhej me lindjen e Diellit në solsticin e qershorit . Vlen të përmendet se Pambamarka, një tjetër vend arkeologjik, gjendet në një kënd që përputhet me lindjen e Diellit në solsticin e dhjetorit.
A është e vërtetë që Katekila shërbeu si qendra e vëzhgimeve astronomike? A u ndërtuan zonat e tjera sipas llogaritjeve astronomike të kësaj qendre?
Zbulime të tjera mahnitëse
Ndërsa pozicionet astronomike shënoheshin në një hartë, filloi të dukej një figurë – një yll me tetë cepa. Ky yll me tetë cepa gjendet i skalitur në qeramikat e lashta dhe shpesh është menduar si simbol i thjeshtë i diellit, meqë banorët e lashtë të atij vendi e adhuronin atë.
Copëzat prej qeramike të nxjerra në Katekila u analizuan dhe u zbulua se janë gati 1000-vjeçare. Edhe sot e kësaj dite, fiset vendase endin yllin me tetë cepa në sixhade dhe veshje, siç bënin me sa duket paraardhësit e tyre. Megjithatë, paraardhësit mund ta kenë cilësuan këtë figurë edhe më të rëndësishme nga ç‘mendohet.
Projekti “Kuicatu”, i drejtuar nga Koboja, po grumbullon dëshmi bindëse për njohurinë dhe mendjemprehtësinë e vendasve të lashtë në fushën e astronomisë.
Edhe më mahnitës është fakti se ishte parathënë vendndodhja e mbetjeve të pazbuluara të asaj kohe. Si ishte e mundur? Në shtator të 1999-ës, projekti “Kuicatu” këshilloi që gërmimet të bëheshin në sektorin Altamira të Kuitos, që ishte 23,5 gradë nga Katekila. Atje u gjet një nekropolis i madh, bashkë me qeramika të panumërta të periudhave para dhe gjatë kohës së inkëve, si dhe gjatë kolonizimit.
Gjithashtu, disa nga rrezet e hequra nga Katekila binin përmes kishave të ndërtuara gjatë periudhës koloniale spanjolle. Koboja sqaron se Këshilli i Limës këmbënguli të ndërtoheshin “kisha, manastire, kisha të vogla dhe kryqe mbi të gjitha ‘uakaset‘ pagane dhe vendet e adhurimit të banorëve vendas”. Pse e bëri këtë?
Në të vërtetë, kurora mbretërore spanjolle i cilësonte pagane ato vende adhurimi. Prandaj i shkatërruan dhe mbi rrënojat e tyre ndërtuan kisha katolike. Ndërtimi i kishave në vendin e faltoreve të lashta të diellit, lehtësoi kthimin e vendasve në katolikë.
Kisha e Shën-Franciskos në sektorin e vjetër kolonial të Kuitos ndodhet në një nga rrezet e Katekilës. U ndërtua në shekullin XVI, mbi një ngrehinë të ndërtuar para inkëve, dhe ishte projektuar në një mënyrë të atillë që kur Dielli lindte në solsticin e dhjetorit, rrezet e tij depërtonin në kupolën e kishës dhe përftonin mbi altar një trekëndësh që shkëlqente.
Ndërsa Dielli vazhdonte të ngrihej në horizont, drita binte më poshtë dhe krijonte një hije të shndritshme mbi fytyrën e një shëmbëlltyre të quajtur “Perëndia Atë”. Ky efekt krijohej saktësisht në solsticin e dhjetorit. Shfaqje të tilla të dritës së diellit gjendeshin edhe në arkitekturën e kishave të tjera, me qëllim që t‘i kthenin në katolikë banorët vendas që adhuronin diellin.
Si e dinin?
Si e dinte ai qytetërim i lashtë që Katekila ishte “mesi i botës”? Ka vetëm një vend në tokë ku gjatë ekuinokseve objektet nuk bëjnë hije në mesditë – në Ekuator. Prandaj, ata të projektit “Kuicatu” janë të mendimit se banorët e lashtë e kishin kuptuar ku ndodhej Ekuatori, duke vëzhguar me kujdes hijet e objekteve.
Për më tepër, mali Katekila është një observator astronomik natyror që s‘kishte si të kalonte pa u vënë re nga njerëzit që adhuronin diellin. Mali ngrihet 300 metra dhe shtrihet mes vargmaleve lindore dhe perëndimore të Andeve. Si pasojë, nga ana lindore e malit mund të shihej lindja e diellit, ndërsa nga ana perëndimore, perëndimi i tij. Për shembull, vullkanet e mahnitshme Kajambi dhe Antisana që i kanë majat të mbuluara me dëborë, ngrihen madhështorë në lindje të horizontit me majat e tyre 4,8 kilometra të larta – vende të përshtatshme për të vrojtuar lëvizjen e Diellit.
Gjithashtu, mali Katekila afron një panoramë të qartë 360 gradë të 20 qyteteve të lashta dhe të 50 vendeve ku bëhen gërmime arkeologjike. Të gjitha shihen si në pëllëmbë të dorës, pa pasur nevojë për mjete optike. Mandej, si Jugu, ashtu edhe Veriu duken që nga Katekila falë pozicionit të tij zero gradë në Ekuator. Prandaj, Katekila mund të quhet mesi i vërtetë i botës, sepse nuk ka vend tjetër në Ekuador që të ofron tërë këto dobi, në një lartësi 3000 metra mbi nivelin e detit.
Pjesa më e madhe e Ekuatorit kalon përmes oqeanit ose xhunglës tropikale, ku bimësia të pengon të vëzhgosh qiellin. Gjithashtu, bimësia nuk siguron pika referimi të qëndrueshme nga ku mund të nxirren përfundime, ngaqë gjethet ndryshojnë vazhdimisht, sepse disa thahen dhe disa dalin të reja. Vetëm në Kenia malet janë afër Ekuatorit, por nuk ndodhen nga të dyja krahët, siç është Katekila. Po, Katekila ka një pozicion të privilegjuar, i vetmi vend i përshtatshëm për vëzhgime astronomike.
Kush ishin ata?
Kush ishin ata astronomë të lashtë? Ata të projektit “Kuicatu” thonë se fiset rrënjëse, si kuitu ose kara, mund të kenë qenë të parët që e dinin vendndodhjen e Ekuatorit. Megjithatë, projekti është ende në fazën fillestare dhe ka ende shumë për të mësuar.
Gjithsesi, janë të qarta disa koncepte bazë për banorët e lashtë.
Ishte e nevojshme të kuptoheshin lëvizjet e dukshme të Diellit, që të formoheshin kalendarët aq të dobishëm për bujqësinë. Meqë Dielli është jetësor për të mbështetur jetën, s‘është çudi që atëkohë e adhuronin si perëndi. Prandaj, pavarësisht se në fillim nuk vëzhgohej për qëllime fetare, më vonë nisi të cilësohej i shenjtë.
Zelli fetar i nxiti njerëzit të studionin me kujdes qiellin dhe trupat e tij ndriçues. Në vazhdën e shekujve, falë studimeve të tyre u grumbullua një njohuri astronomike mbresëlënëse, që vetëm tani ka dalë në dritë me zbulimet e mrekullueshme që rrethojnë Katekilën.
Solstici dhe ekuinoksi
Për shkak të pjerrësisë së Tokës prej 23,5 gradësh, Dielli asnjëherë nuk lind dhe nuk perëndon në po të njëjtin vend çdo ditë. Përkundrazi, shkallë-shkallë zhvendoset në veri dhe në jug të Ekuatorit. Sigurisht, duket sikur lëviz Dielli, por në të vërtetë është Toka që ndryshon pozicionin gjatë udhëtimit të saj vjetor përreth Diellit.
Një herë në vit Dielli lind në pikën më veriore: 23,5 gradë në veri të Ekuatorit, atëherë kur gjatë orbitës së Tokës boshti i saj anon plotësisht në drejtim të Diellit në Hemisferën Veriore. Kjo ndodh rreth 21 qershorit. Kur Hemisfera Jugore anon në maksimum në drejtim të Diellit, ai lind në pikën më jugore: 23,5 gradë në jug të Ekuatorit. Kjo ndodh rreth 21 dhjetorit. Këto dy pika ekstreme quhen solstice.
Megjithatë, në mes të solsticeve, Dielli ndodhet vertikalisht mbi Ekuatorin e tokës. Ky njihet si ekuinoksi, që do të thotë se dita dhe nata janë njësoj të gjata në të gjithë Tokën. Rreth 20 marsit dhe 21 shtatorit, Dielli lind saktësisht në lindje, ndjek Ekuatorin për 12 orë, dhe perëndon saktësisht në perëndim. Në mesditë, gjatë ekuinoksit, Dielli ndodhet pikërisht pingul mbi Ekuator dhe prandaj asnjë objekt nuk bën hije. /magjistari.com/
|
|
|
|